Kad se budala dohvati mikrofona: U Cvitanovićevom ustaškom pojmovniku Kovačević je kriv, jer mu je građanska država problem!

Piše: Rasim Belko

Ilija Cvitanović, predsjednik HDZ 1990, ponovo je demonstrirao kako izgleda kada samouvjerenost značajno nadmaši poznavanje materije. U svom najnovijem istupu uspio je istovremeno zaprijetiti krivičnom prijavom, protumačiti Ustav na način koji bi i brucoši prava teško prepoznali, te najaviti, ni manje ni više, treći entitet kao gotovo prirodnu posljedicu kandidature Slavena Kovačevića i zalaganja za građansku državu.

Govoreći o kandidaturi Slaven Kovačević za člana Predsjedništva BiH, Cvitanović je dramatično ustvrdio da je najava zalaganja za građansku državu “potpuno nenormalna” i da predstavlja kršenje Ustava. U njegovoj interpretaciji, pozivanje na građanski koncept automatski znači napad na ustavni poredak, a samim tim je materijal za krivičnu prijavu. Logika je jednostavna, ako se ne uklapa u njegov politički narativ, mora biti protivzakonito.

No, Ustav Bosne i Hercegovine nije press saopštenje stranačkog odbora. U članu II/2 tog Ustava, jasno stoji da se Evropska konvencija o ljudskim pravima direktno primjenjuje u BiH i ima prioritet nad svim drugim aktima. A ta konvencija garantuje jednakost građana i zabranu diskriminacije. Drugim riječima, ideja da svi građani imaju jednaka prava nije subverzivna, nego, pazite sad, ustavna kategorija.

Ali Cvitanović je, čini se, odlučio da preskoči taj dio. Možda mu je promakao između preambule i političkih želja. Jer, ako ćemo dosljedno, Kovačevićeva kandidatura nije nikakav ustavni udar, nego korištenje prava propisanih i Ustavom i Izbornim zakonom. A prije nego što podnese krivičnu prijavu, bilo bi zgodno da Cvitanović objasni koje je to tačno krivično djelo počinjeno, jer kandidatura sama po sebi još nije predviđena kao inkriminacija, ma koliko nekome bila politički nepoželjna.

Da bi njegova najavljena “šarada” od prijave uopšte imala proceduralni smisao, Kovačević prvo mora biti potvrđeni kandidat, što postaje tek nakon odluke CIK-a. I tu dolazimo do najzabavnijeg dijela, Kovačević je Hrvat i kandiduje se za člana Predsjedništva. Dakle, čak i po Cvitanovićevoj uskoj matrici forma je zadovoljena.

Posebno je zanimljivo kako se u Cvitanovićevoj retorici iz ustaškog pojmovnika, briga za ustavnost magično poklapa sa političkom agendom koja godinama gravitira oko politike Dragan Čović. Kada mu na izborima ne može ni blizu, barem može biti najglasniji tumač “legitimnog predstavljanja”. A kada god neko pomene građanski koncept države, to se odmah prevodi kao prijetnja kolektivnim pravima, iako su upravo individualna prava temelj svake ozbiljne evropske demokratije, jer ničim ne ugrožavaju koletkivan prava. Ali, na nesreću Čovića i Cvitanovića, u građanskoj državi kolektivna prava nisu automatika za blokadu, zbog čega i jesu nervozni.

Jer, koliko god to nekome zvučalo radikalno, građanska država ne znači brisanje identiteta, nego primat vladavine prava i jednakosti pred zakonom. To je suština evropske priče kojoj se svi deklarativno kunu. Samo što se, izgleda, ta evropska priča prihvata dok god ne ugrožava stranačke konstrukcije o “paradržavici” i teritorijalnim snovima.

Uostalom, ako je kandidatura jednog čovjeka dovoljna da “otvori prostor za treći entitet”, onda je problem mnogo dublji od jedne prijave. Onda je problem u krhkoj konstrukciji političkih mitova koji se ruše čim se neko usudi reći da građanin vrijedi jednako.

Veseli me, doista, pomisao na tužioca koji bi ozbiljno razmatrao krivičnu prijavu protiv nekoga zato što se kandidovao i zagovara jednakost građana. To ne bi bio samo pravni presedan, nego bi zahtijevao analizu radne sposobnosti tog tužioca.

Ali možda je u svemu ovome najveća ironija to što se, umjesto rasprave o programima, ekonomiji i stvarnim problemima ljudi, moramo baviti elementarnim lekcijama iz ustavnog prava i to zbog onih koji se najglasnije kunu u Ustav.

Ili, što bi mudri ljudi rekli, kad se budala dohvati mikrofona gluposti su pravilo, ne izuzetak.