Krug 99: Ne smiju se izjednačavati blokatori i zagovornici evropskog puta BiH

(Patria) - Autorski tekst šefa Delegacije EU u Bosni i Hercegovini polazi od niza tačnih konstatacija: spor tempo reformi, institucionalna blokada, propuštene prilike i realni rizici za evropski put zemlje. Međutim, iz tih premisa izvodi se zaključak koji je logički i politički problematičan – da odgovornost za stanje snose “vlasti BiH” u cjelini, odnosno svi politički akteri podjednako, navode iz Kruga 99.

"Upravo tu nastaje ključna logička pogreška. Iz činjenice da sistem ne funkcioniše ne može se automatski zaključiti da su svi njegovi akteri jednako odgovorni. Takva logička smicalica briše suštinsku razliku između onih koji dosljedno zagovaraju evropske integracije i onih koji sistematski blokiraju svaki pokušaj reforme, otvoreno dovodeći u pitanje samu državnu strukturu Bosne i Hercegovine.

Time se zanemaruje politička realnost: u BiH ne postoji jedinstven nedostatak volje, nego duboka politička podjela između državotvornih snaga koje nastoje ispuniti evropske obaveze i snaga separatizma koje svjesno proizvode institucionalnu krizu. Izjednačiti te dvije pozicije znači pogrešno dijagnosticirati problem – a pogrešna dijagnoza nužno vodi pogrešnoj terapiji.

Osim što je logički manjkav, takav pristup je i politički i moralno upitan. Moralno je problematično jer izbjegava imenovati odgovornost tamo gdje ona očigledno postoji. Umjesto da jasno identifikuje aktere koji blokiraju evropski put, tekst pribjegava općim formulacijama o “nedostatku političke volje”, čime se odgovornost razvodnjava i relativizira.

U konačnici, takav diskurs proizvodi obeshrabrujući politički efekat: podstiče upravo one snage koje aktivno opstruiraju napredak. Ako su svi jednako odgovorni, onda niko nije stvarno odgovoran. Ako nema jasnog političkog lociranja blokada, onda blokade postaju prihvatljivo stanje, a ne neprihvatljivo odstupanje.

Istovremeno, tekst izbjegava i jedno ključno pitanje: odsustvo jasne vizije i političke strategije Evropske unije za tranziciju Bosne i Hercegovine u modernu, funkcionalnu evropsku državu. Evropski put se svodi na tehnički proces ispunjavanja reformskih zadataka, bez političkog okvira koji bi jasno definisao krajnji cilj i način njegovog postizanja. Takav pristup ne uzima u obzir dubinu institucionalnih i ustavnih blokada, niti nudi strategiju kako ih prevazići na vrijednostima EU i moderne demokratske države.

Dodatno, politika dugotrajnog popuštanja, birokratske inertnosti i izostanka jasnih političkih signala prema destruktivnim akterima u BiH trajni je dio problema. Ne može se govoriti o “propuštenim prilikama” bez preciznosti kako su te prilike oblikovane, vođene i politički zaštićene od opstrukcija.

Evropski put Bosne i Hercegovine ne zavisi samo od apstraktne “političke volje”, nego od jasnog razlikovanja između onih koji taj put grade i onih koji ga razgrađuju – ali i od postojanja dosljedne, politički artikulisane strategije Evropske unije koja aktivno podržava prve i sankcioniše druge.

Zato je nužno insistirati na preciznosti: Bosna i Hercegovina ne stagnira zato što svi ne žele napredak, nego zato što dio političkog spektra aktivno blokira reformske procese i podriva institucionalni okvir države. Sve dok se ta činjenica ne imenuje jasno i nedvosmisleno – i iznutra i izvana – i dok Evropska unija ne razvije jasnu političku strategiju za demokratsku transformaciju BiH, evropski put će ostati talac pogrešnih procjena, nedovoljne političke odlučnosti i odsustva stvarnog liderstva", navode iz Kruga 99.