Pettigrew pisao Marti Kos: Preispitajte evropski put Srbije i sankcionišite zvaničnike zbog veličanja zločinca Mladića

(Patria) - Američki profesor David Pettigrew uputio je pismo evropskoj komesarki za proširenje Marti Kos u kojem je izrazio duboku zabrinutost zbog nedavnih dešavanja u Srbiji nakon sahrane ratnog zločinca Ratka Mladića i njihovih posljedica po status Srbije kao kandidatkinje za članstvo u EU.

Od Evropske komisije zatražio je preispitivanje evropskog puta Srbije, obustavljanje daljnjeg finansiranja iz fondova EU te sankcije zvaničnicima Srbije i Rs koji su učestvovali u veličanju zločinca Mladića, prenosi N1.

Pettigrew je u pismu naveo da su nedavne izjave i postupci predstavnika vlasti Srbije izvrgnuli ruglu vladavinu prava i druge temeljne vrijednosti sadržane u članu 2. Ugovora o Evropskoj uniji.

Precizira da je šest državnih zvaničnika Srbije bilo uključeno u sahranu osuđenog ratnog zločinca Mladića, da je jedan državni zvaničnik pratio kovčeg u avionu te da su za organizaciju sahrane korišteni državni resursi. Kao primjer je naveo da je vojno osoblje Srbije dočekalo avion i preuzelo kovčeg.

Prema njegovim riječima, sahrana i ukop protekli su uz veličanje Mladića, koji je osuđen na doživotnu kaznu zatvora zbog genocida.

U pismu se osvrnuo i na učešće patrijarha Porfirija, poglavara Srpske pravoslavne crkve, koji je predvodio pogrebni obred. Pettigrew ističe da je patrijarh tokom obraćanja veličao Mladića te prenosi navode prema kojima je kazao da će njegovo ime ostati duboko utkano u sjećanje i molitve većine srpskog pravoslavnog naroda.

Pettigrew takve poruke povezuje i s događajima iz 1995. godine, podsjećajući na srpskog pravoslavnog sveštenika koji je blagoslovio pripadnike jedinice "Škorpioni" prije njihovog odlaska u Srebrenicu.

Podsjeća da su ubistva nenaoružanih muškaraca i dječaka koja su počinili pripadnici te jedinice zabilježena i korištena kao dokazni materijal u postupcima pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju (MKSJ).

Također, Pettigrew u pismu navodi da događaji tokom Mladićeve sahrane mogu pomoći u razumijevanju protivljenja predsjednika Srbije Aleksandra Vučića Rezoluciji Generalne skupštine UN-a iz maja 2024., kojom je 11. juli proglašen Međunarodnim danom sjećanja i obilježavanja genocida u Srebrenici 1995. godine.

Vučićevo protivljenje toj rezoluciji Pettigrew opisuje kao još jedan primjer odbacivanja vladavine prava, navodeći da su MKSJ i Međunarodni sud pravde zločine počinjene u Srebrenici okarakterisali kao genocid.

Učešće zvaničnika Srbije i vjerskih lidera na Mladićevoj sahrani, prema njegovim riječima, predstavlja i podsjetnik na zaključke MKSJ o umiješanosti Srbije i brojnih njenih državljana u udružene zločinačke poduhvate koji su rukovodili izvršenjem ratnih zločina u Bosni i Hercegovini od 1992. do 1995. godine.

Pettigrew u tom kontekstu piše i o konceptima "velike Srbije" i "srpskog sveta", koji povezuje s teritorijalnim aspiracijama "ruskog sveta", podsjećajući i da su se ruski dobrovoljci od 1992. do 1995. borili zajedno s pripadnicima vojnih snaga bosanskih Srba.

"Stoga su implikacije sahrane u Beogradu, na kojoj je veličan Mladić, dalekosežne i duboko zabrinjavajuće, te zahtijevaju konkretan i odlučan odgovor Evropske unije", naveo je Pettigrew.

U nastavku pisma pozvao je Martu Kos da preispita put Srbije ka članstvu u Evropskoj uniji, osim ukoliko Srbija ne pokaže, kako navodi, vjerodostojnu posvećenost ispunjavanju obaveza iz Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju koje se odnose na borbu protiv negiranja genocida i veličanja osuđenih ratnih zločinaca.

Od Evropske komisije traži i obustavljanje svakog daljnjeg finansiranja Srbije iz fondova EU, kao i uvođenje sankcija zvaničnicima Srbije i Rs koji su učestvovali u veličanju Mladića.

"Ovakve izjave i postupci ne smiju biti tolerisani niti nagrađivani politikom popuštanja", poručio je Pettigrew.

Prema njegovim riječima, veličanje zločinca Mladića šalje pogrešnu poruku budućim generacijama jer počinjene zločine prikazuje kao herojska djela i prijeti ponavljanjem upravo tih zločina.

Od Evropske komisije očekuje da poštuje vlastita pravila uspostavljena u svrhu demokratske i mirne budućnosti Srbije, Bosne i Hercegovine i regiona, potvrđujući time važnost vladavine prava i evropskih vrijednosti.

Pettigrew je Kos skrenuo pažnju i na dokument koji je, kako navodi, 20. septembra 2026. primila od grupe Kosnica (Registar 145a), a koji se detaljno bavi zabrinutošću zbog veličanja Mladića.

Zatražio je da Evropska komisija prilikom pripreme narednog godišnjeg izvještaja o napretku Srbije, krajem oktobra 2026. godine, uzme u obzir njegovo pismo, navedene incidente i politiku rukovodstva Srbije tokom proteklih decenija.

Na kraju je zatražio potvrdu prijema pisma njemu i grupi "World for Bosnia", koja je navedena u kopiji.

Evropska komesarka Marta Kos nakon Mladićeve smrti javno je ocijenila da je veličanje koje je pratilo njegovu smrt nespojivo s vrijednostima na kojima se zasniva evropski put. Početkom septembra odlučila je da ne realizuje tada planiranu posjetu Srbiji.