Sjećanje na vizionara odbrane: Zašto ne smijemo zaboraviti ratnog načelnika dr. Jasmina Gusku

(Patria) - Dvadeset i trećeg septembra 2026. godine navršilo se tačno petnaest godina od prerane smrti Jasmina Guske, ratnog načelnika Stanice javne bezbjednosti (SJB) Konjic, prvog sekretara Stranke demokratske akcije (SDA) Konjic i jedne od najistaknutijih figura u organizaciji oružanog otpora u sjevernoj Hercegovini.

Diplomirani doktor veterinarske medicine Jasmin Guska je u prijelomnim trenucima raspada bivše jugoslovenske federacije stavio svoje profesionalne i intelektualne kapacitete u službu odbrane domovine.

Na osnivačkoj skupštini SDA u Konjicu, održanoj 3. augusta 1990. godine, preuzeo je dužnost sekretara partijskog odbora, prepoznajući među prvima neizbježnost predstojeće agresije.

Preuzimanjem čelne funkcije u SJB Konjic u septembru 1991. godine, u zoni od izuzetne geostrateške važnosti na razmeđu Bosne i Hercegovine, Guska je preuzeo vođenje policijskog aparata suočenog sa sabotažama, formiranjem paralelnih struktura i neposrednim vojnim prijetnjama.

Njegova vizija organizacije rezervnog sastava policije, formiranja manevarskih jedinica i stavljanja raspoloživih resursa u sistem odbrane omogućila je opstanak grada Konjica i spriječila potpuno prekidanje komunikacijskih pravaca prema glavnom gradu.

U najkritičnijem periodu moderne bosanskohercegovačke historije, koordinacija između civilnih organa vlasti i organa unutrašnjih poslova u Konjicu bila je presudna za stabilnost odbrambenih linija.

Združeno djelovanje predsjednika Ratnog predsjedništva Općine Konjic dr. Rusmira Hadžihusejnovića i načelnika SJB Jasmina Guske osiguralo je sinhronizaciju odbrambenih priprema. Najznačajnija strateška operacija ovog rukovodstva ticala se očuvanja fabrike namjenske industrije „Igman“.

Kada su Savezno izvršno vijeće i strukture bivše JNA pokušale isprazniti vojna skladišta i preusmjeriti 12 miliona komada municije prema Beogradu, načelnik Guska je odlučnom intervencijom policijskih snaga spriječio transport. Taj potez omogućio je da Konjic postane primarno logističko čvorište za cjelokupnu Teritorijalnu odbranu i Armiju RBiH.

Pod neposrednim rukovodstvom dr. Rusmira Hadžihusejnovića i Jasmina Guske, municija iz fabrike „Igman“ distribuisana je u 32 općine širom Bosne i Hercegovine, obezbjeđujući opstanak odbrambenih formacija u trenucima kada je na snazi bio potpuni međunarodni embargo na oružje.

Posebno poglavlje te logističke epopeje predstavlja snabdijevanje Sarajeva i Visokog.

Načelnik Guska nije djelovao samo iz operativnog štaba, već je lično pratio i obezbjeđivao rizične konvoje preko planinskih prevoja, pod direktnom vatrom agresorskih formacija.

Bez tog logističkog koridora i municije iz Konjica, postavlja se legitimno historijsko pitanje da li bi Sarajevo i cjelokupna Bosna i Hercegovina uopće mogle izdržati prve mjesece agresije.

Uporedo s vojno-odbrambenim operacijama, Guska je pokazao visok nivo brige za civile, organizujući izdavanje i produženje preko tri hiljade saobraćajnih dozvola građanima koji su bježali prema Republici Hrvatskoj, čime je njihova imovina spašena od masovnih pljački i oduzimanja.

Njegov profesionalizam i autoritet bili su prepoznati i na najvišem nivou, pa mu je predsjednik Alija Izetbegović lično nudio rukovodeće funkcije u republičkim organima, što je Guska odbio, birajući da ostane u Konjicu sa svojim saborcima i sugrađanima.

Uprkos presudnim zaslugama Jasmina Guske za opstanak države, savremeni odnos prema njegovom historijskom naslijeđu obilježen je neshvatljivom marginalizacijom od strane onih koji bi morali biti prvi čuvari te tradicije.

Tokom septembra 2026. godine, kada je u Sarajevu organizovan defile policijskih veterana povodom 35. godišnjice mobilizacije rezervnog sastava policije pod motom „Od prvog poziva do odbrane države“, javnost je svjedočila potpunom izostanku sjećanja na načelnika koji je tu istu rezervnu policiju organizovao i oružano snabdijevao.

Na toj manifestaciji, kojom su defilovale stotine uniformisanih veterana, niko se nije zvanično osvrnuo na ličnost Jasmina Guske niti na činjenicu da je sarajevski otpor branjen i očuvan resursima koje je obezbijedila SJB Konjic.

Još dublju moralnu dilemu izaziva inertan odnos Udruženja veterana policije Konjica i Hercegovačko-neretvanskog kantona (HNK). Ova veteranska udruženja godinama nisu organizovano posjetila mezar Jasmina Guske na haremu Musalla u Konjicu niti su na dostojan način valorizovala ulogu svog ratnog komandanta u ključnim historijskim trenucima.

Istovremeno, u javnom i političkom prostoru prisutni su pokušaji pojedinaca da minimiziraju njegova djela, prešućujući historijske činjenice i pripisujući sebi zasluge koje je Guska iznio kroz najteže ratne izazove.

Beskompromisna borba Jasmina Guske protiv bezakonja i ratnog profiterstva učinila ga je metom poslijeratnih montiranih optužbi koje su inicirale pojedine kriminalne i političke frakcije.

Iako je pravosnažno skinuo sve terete sa svoga imena, institucionalna nepravda ostavila je neizbrisiv trag na njegovom zdravlju, što svjedoče i njegove riječi izgovorene samo dan prije smrti: „Ubiće me nepravda i maćeha-država“.

Narod Konjica i istinske patriote Bosne i Hercegovine pamte njegovu ulogu, prepoznajući u takvim revizionističkim tendencijama opasno falsifikovanje istine o odbrani zemlje.

Nasuprot ignorisanju dijela veteranskih struktura, Grad Konjic i gradonačelnik Osman Ćatić pokazali su institucionalnu odgovornost dodjelom javnog priznanja Jasminu Guski za njegov doprinos u odbrani Konjica i Bosne i Hercegovine. Taj potez predstavlja značajan korak ka ispravljanju višegodišnjeg nemara, ali ne smije ostati jedini vid komemoracije čovjeka koji je položio temelj opstanka tog prostora.

Kultura sjećanja zahtijeva vidljive, trajne i edukativne simbole u javnom prostoru koji će budućim generacijama svjedočiti o cijeni slobode. U tom kontekstu, upućuje se formalni javni prijedlog nadležnim organima lokalne samouprave:

Takav korak predstavlja historijsku i moralnu obavezu Konjica prema čovjeku čija je hrabrost, zajedno sa djelovanjem dr. Rusmira Hadžihusejnovića, spasila desetine hiljada života širom zemlje.

Zaključna razmatranja i javni apel

Historijska distanca od petnaest godina jasno diferencira stvarne aktere odbrane od onih koji su ratne zasluge naknadno prisvajali.

Jasmin Guska je u presudnim godinama bio stabilizirajući faktor, profesionalac koji je spriječio eskalaciju bezakonja i u najtežim uslovima osigurao vojnu i civilnu logistiku za odbranu cjelokupne teritorije Republike Bosne i Hercegovine. Pokušaji marginalizacije njegovog imena ne predstavljaju samo nepravda prema jednoj ličnosti, već i plansko brisanje autentične historije policijskih snaga RBiH.

Upućuje se javan i izričit apel rukovodstvu i članstvu Udruženja veterana policije Konjica i Hercegovačko-neretvanskog kantona:

Institucionalni zaborav mora odmah prestati; dužnost je veteranskih struktura da redovno i organizovano posjećuju mezar ratnog načelnika Jasmina Guske na Musalli, da polože cvijeće i dostojanstveno čuvaju uspomenu na njegovo vođenje policijskih snaga. Heroji odbrane ne smiju biti žrtve političkih kalkulacija, a istina o ratnom načelniku mora ostati trajno zapisana u historiji Konjica i Bosne i Hercegovine.

(novikonjic.ba)