Među 20 ruskih posmatrača na Općim izborima u BiH senatorica pod sankcijama Zapada i bivši pukovnik GRU-a

Senatorica pod zapadnim sankcijama i bivši oficir vojne obavještajne službe GRU bit će među ruskim posmatračima na Općim izborima u Bosni i Hercegovini, raspisanim za 4. oktobar, saznaje Radio Slobodna Evropa (RSE).

Riječ je o Eleni Afanasevoj, senatorici iz Orenburške oblasti koju su Europska unija (EU), Sjedinjene Države i Velika Britanija sankcionirale nakon što je podržala rusko priznanje separatističkih teritorija u Ukrajini.

Na izbore u BiH dolazi i Aleksej Kondratjev koji se, prema ranijoj istrazi RSE, dovodi u vezu i s Redutom, ruskom privatnom vojnom organizacijom, koja je obuhvatala najmanje 20 različitih oružanih formacija, blisko povezanom s GRU-om.

Oboje se nalaze među pet osoba koje je za praćenje izbora predložilo Vijeće Federacije Ruske Federacije, gornji dom ruskog parlamenta pod predsjedavanjem Valentine Matvijenko, dugogodišnje saveznice predsjednika Rusije Vladimira Putina, koja se od 2022. godine nalazi pod zapadnim sankcijama.

Centralna izborna komisija (CIK) BiH odobrila je ukupno 20 ruskih posmatrača za izbore zakazane za oktobar, a među njima je 15 akreditirano na zahtjev Ambasade Rusije u BiH.

Dodatnih pet posmatrača kandidiralo je Federalno vijeće Rusije, a osim Afanaseve i Kondratjeva među njima su Vasilij Popov, Ana Kočerova i Vladimir Morozov.

Sudjelovanje predstavnika ruskog političkog i sigurnosnog aparata u posmatranju izbora u BiH dolazi u trenutku kada američke i evropske institucije upozoravaju na rusko djelovanje na Zapadnom Balkanu.

O ruskom utjecaju u regiji nedavno je raspravljano i tokom saslušanja u američkom Kongresu, dok je OSCE najavio da će tokom praćenja izbora u BiH pažnju posvetiti i mogućem stranom miješanju i dezinformacijama.

Bivši član CIK-a i član organizacije "Pod lupom" koja prati izbore u BiH, Vehid Šehić kaže da je zahtjev Rusije za slanje posmatrača na izbore u BiH dio uobičajenih procedura, ali da je sastav ovogodišnje ruske delegacije neobičan.

"Ne možemo naravno ništa bez ikakve rezerve tvrditi, ali je činjenica da je neobičan izbor", rekao je Šehić za RSE.

Elena Vladimirovna Afanaseva nalazi se pod sankcijama EU od marta 2022. godine.

Sankcionirana je nakon što je kao članica Vijeća Federacije glasala za ratifikaciju sporazuma Rusije sa samoproglašenim Donjeckom i Luganskom Narodnom Republikom, uz obrazloženje EU da se radi o odlukama koje narušavaju teritorijalni integritet, suverenitet i nezavisnost Ukrajine.

Iz istog razloga sankcije su joj uvedene i u Velikoj Britaniji, dok ju je američko Ministarstvo finansija u septembru 2022. uvrstilo na svoju listu sankcioniranih.

Afanaseva je posljednjih godina bila uključena i u kontakte Rusije sa zvaničnicima Srbije i bh. entiteta Republika Srpska (RS).

Nekoliko mjeseci prije izbora u BiH sudjelovala je i na okruglom stolu u Moskvi s poslanicima Narodne skupštine RS, iz stranaka vlasti i opozicije. Prema ruskom izvještaju sa sastanka, razgovarano je o ratu u BiH, "zločinima protiv Srba" te rezultatima i posljedicama Dejtonskog sporazuma.

Skup u Moskvi jedan je od primjera koji potvrđuju bliske političke odnose zvaničnika entiteta RS sa Moskvom, koji su nastavljeni i tokom ruske invazije na Ukrajinu.

Iako se formalno BiH pridružila većini sankcija koje je EU uvela Rusiji, one nikada nisu zaživjele zbog protivljenja politčara iz RS-a u državnim inistucijama vlasti.

Među posmatračima na izborima u oktobru trebao bi biti i Aleksej Kondratjev, ruski senator, koji trenutno predstavlja Tambovsku oblast, i član je Odbora Vijeća Federacije za međunarodne poslove.

Prema dostupnoj biografiji, Kondratjev je od 1998. do 2010. služio je u jedinicama specijalne namjene GRU-a, ruske vojne obavještajne službe.

Bio je zamjenik komandanta 16. zasebne brigade specijalne namjene GRU-a i dostigao čin pukovnika, a sudjelovao je u ratovima u Čečeniji i ruskoj mirovnoj operaciji na Kosovu.

Prema istraživanju Ruskog i Ukrajinskog servisa RSE, nakon što je u februaru 2022. Rusija počela invaziju na Ukrajinu obnovio je vojnu karijeru i preuzeo komandu nad kozačkom dobrovoljačkom brigadom Don.

Ta brigada je 2023. postala dio tzv. Dobrovoljačkog korpusa ruskog Ministarstva odbrane, s drugim formacijama koje su prethodno djelovale kroz mrežu Redut.